Trong hai trăm năm mươi năm qua, chưa có năm nào trôi qua mà không có ít nhất một buổi trình diễn trường ca Messiah của Handel.

Luân Đôn, 1741

Khi sáng tác trường ca Messiah, George Frideric Handel đã là nhạc sĩ nổi tiếng tại nhiều quốc gia. Ở Ý, Handel  làm kinh ngạc giới thưởng ngoạn khi trình diễn song tấu organharpsichord với Domenico Scarlatti; đó cũng là cơ hội để Handel hấp thu tinh thần lãng mạn và nắm vững kỹ thuật sáng tác theo phong cách Ý.

Chuyến đi kế tiếp đến Anh đã giúp nhà soạn nhạc sinh trưởng ở Đức này nhận được sự ngưỡng mộ lớn đến nỗi, chỉ hai năm sau, ông trở lại đảo quốc và sau đó trở thành công dân Anh.

Đầu thế kỷ mười tám, có thể nói Luân Đôn là thành phố sinh động nhất thế giới. Alexander Pope và Jonathan Swift dẫn đầu một nhóm những nhà trí thức trong nỗ lực đả phá sự mê tín trong tôn giáo, cũng là thời điểm Sir Isaac Newton khởi phát cuộc cách mạng khoa học. Trong bối cảnh đó, Handel bị kẹt giữa hai lằn đạn, một bên từ những nhà phê bình âm nhạc tinh tế, phía bên kia là những tay trưởng giả học làm sang.

Dù sao đi nữa, những nhà soạn nhạc cũng phải cố làm hài lòng người nghe. Tại các buổi hòa nhạc, khán giả chơi bài, di chuyển mất trật tự, ăn uống, khạc nhổ, huýt sáo hoặc la ó chê bai ca sĩ họ không thích.

Tuy nhiên, trong một môi trường hỗn độn như thế, sự nghiệp âm nhạc của Handel vẫn phát triển tốt. Cao to, nóng tính, và tự trọng, ông đối đầu với thách thức bằng cách tung ra một loạt các vở opera Ý – tổng cộng trên 40 vở – đủ để thu hút khán giả trong suốt một phần tư thế kỷ.

Dần dà, lòng say mê của dân thành Luân Đôn dành cho các vở opera Ý cũng bão hòa, rồi công ty của Handel bị vỡ nợ. Handel buộc phải tìm kiếm hình thái sáng tác mới. Cũng vào thời điểm ấy (năm 1737), Handel bị đột quỵ, một số nhà viết tiểu sử tin rằng chính biến cố này đã khiến Handel quan tâm đến các chủ đề tôn giáo.

Ông gặp Charles Jennes chuyên viết lời cho các vở nhạc kịch  dựa trên Kinh Thánh, Kinh Cầu nguyện chung của Anh giáo, và các tác phẩm của Shakespeare. Hai người cùng cộng tác để cho ra đời một loại hình nghệ thuật mới, oratorio, nhạc tôn giáo viết bằng tiếng Anh.

Georg_Friedrich_Händel

Georg Friedrich Händel

Dân thành Luân Đôn kéo đến các buổi ra mắt những sáng tác mới của Handel như Saul, Belshazzar, Esther, Deborah, Solomon, Israel in Egypt, Jephtha, và Samson – cả thảy gần 20 bản oratorio, có phần độc tấu organ của Handel.

Ngay giữa thời kỳ sung mãn này, Jennes mang đến cho Handel một bản thảo có nội dung về cuộc đời Chúa Giê-xu, với những trích dẫn từ các sách Tiên tri, Thi Thiên, điểm xuyết bằng những câu Kinh Thánh trích từ các sách phúc âm. Ca từ làm Handel cảm động sâu sắc, và ông lập tức tập trung vào việc phổ nhạc.

Tốc độ sáng tác của Handel vốn đã là huyền thoại, vào lúc ấy bứt lên cách ngoạn mục: chỉ trong 24 ngày, với nguồn cảm hứng và một số tài liệu cũ, ông đã hoàn thành kiệt tác Messiah. Bản thảo gốc vẫn còn được lưu giữ: nhòe nhoẹt, đầy vết mực, chỉnh sửa vội vàng.

Với ca đoàn hai mươi sáu thành viên và một ít nhạc cụ, dưới sự chỉ huy của chính Handel, buổi ra mắt trường ca Messiah tổ chức tại Dublin, Ireland vào tháng 4 năm 1742. Trái với sự thành công đáng kinh ngạc ở Dublin, Luân Đôn tỏ ra lạnh nhạt với Messiah khi trường ca này được trình diễn tại đây trong năm sau.

Tuy nhiên, sự thành công của buổi trình diễn ở Covent Garden bốn năm sau đó mới là điểm khởi đầu cho một loạt các buổi trình diễn tổ chức hằng năm.

Lần cuối cùng xuất hiện trước công chúng là khi Handel, ở tuổi 74 và hoàn toàn mất thị lực, chỉ huy dàn nhạc trình bày trường ca Messiah trong chương trình gây quỹ từ thiện cho bệnh viện Foundling.

Trong hai trăm năm mươi năm qua, chưa có năm nào trôi qua mà không có ít nhất một buổi trình diễn trường ca Messiah của Handel.

trích Hallelujah! của Philip Yancey, Tạp chí Christianity Today, 01/12/2000

________________________________________________________________________________________________________

TRƯỜNG CA MESSIAH (2)

* TRƯỜNG CA MESSIAH (3)

Advertisements